معرفي سيستم‌های برنامه‌ريزی منابع سازمانی (ERP)

رشد غير قابل پيش‌بيني فناوري اطلاعات و ارتباطات در دهه‌هاي گذشته که با تکيه بر توسعه صنايع مختلفي ازجمله الکترونيک، کامپيوتر و مخابرات صورت گرفته بر جنبه‌هاي مختلف عملکرد سازمان‌ها تاثيرات شگرفي داشته است. همزمان با اين تغييرات، محيط فعاليت سازمان‌هاي مختلف پيچيده‌تر شده و به همين جهت نياز به سيستم‌هاي مختلفي که بتواند ارتباط بهتري بين اجزاي مختلف سازماني برقرار کرده و جريان اطلاعات را در بين آنها تسهيل کند، افزايش چشمگيري يافته است. اين سيستم‌ها كه در مجموع به سيستم‌هاي سازماني (Enterprise Systems (ES معروف هستند، زمينه‌اي فراهم آورده‌اند که مديران بتوانند در تصميم‌گيري‌هاي مختلف خود از اطلاعات مناسب در هر جا و در زمان مناسب استفاده نمايند.

ظهور نرم‌افزارهاي يکپارچه‌اي تحت عنوان (ERP) با هدف قراردادن سازمان‌ها، توسعه بسيار زيادي پيدا کردند. اين نرم‌افزارهاي بسيار قدرتمند و پيچيده و استاندارد، شامل زيرسيستم‌هاي از پيش طراحي شده‌اي هستند که پس از اعمال تغييراتي در آنها و بومی‌سازی توسط مشاوران پياده‌ساز و مشاوران تحليل فرايندهاي سازماني، پياده‌سازي و اجرا مي‌شوند. در بسياري از موارد سازمان‌ها به دليل اجبار در تبعيت از منطق حاکم بر اين نرم‌افزارها، مجبور به اصلاح و بازبيني مجدد فرايندهاي خود هستند. اين نرم‌افزارها بر خلاف نرم‌افزارهاي قديمي که در سازمان‌ها و از طريق واحدهاي مختلف سازماني توسعه پيدا مي‌کردند، مجموعه‌اي يکپارچه هستند که داراي ماژول‌هاي مختلف بوده و هر زمان که نياز به اضافه‌کردن ماژول ديگري به آنها باشد، اين کار به راحتي صورت مي‌پذيرد.

تعريف سيستم‌های برنامه‌ريزی منابع سازمانی (ERP)

سيستم‌های برنامه‌ريزی منابع سازمانی (ERP) را مي‌توان به عنوان نرم‌افزار يکپارچه‌اي تعريف نمود که داراي اجزا و يا ماژول‌هايي براي برنامه‌ريزي، توليد، فروش، بازاريابي، توزيع، حسابداري، مديريت منابع انساني، مديريت پروژه، مديريت موجودي، مديريت خدمات و نگهداري و تعميرات، مديريت حمل و نقل و بازرگاني الکترونيک است. معماري و ساختار ERP بگونه‌اي است که يکپارچگي و جامعيت اطلاعات سطح سازمان را فراهم نموده و جريان روان اطلاعات بين بخش‌هاي مختلف سازمان را فراهم مي‌آورد.

انجمن کنترل توليد و موجودي آمريکا ERP را به صورت زير تعريف مي‌نمايد:

«روشي براي برنامه‌ريزي و کنترل موثر تمامي منابع مورد نياز براي دريافت، توليد، ارسال و پاسخگويي به نيازهاي مشتريان، در شرکت‌هاي توليدي، توزيعي و خدماتي».

تعاريف بسيار زياد ديگري براي ERP ارائه شده است از جمله:

  • «ERP يک بسته نرم‌افزاري تجاري است که هدف آن يکپارچه‌سازی اطلاعات و جريان آنها بين تمامي بخشهاي سازمان از جمله مالي، حسابداري، منابع انساني، زنجيره عرضه و مديريت مشتريان است». (Davenport, 1998)
  • «سيستم‌هاي ERP سيستم‌هاي اطلاعاتي قابل‌تغيير و تنظيمي هستند که اطلاعات و فرايندهاي مبتني بر اطلاعات سازمان را در درون واحدهاي سازماني و بين آنها يکپارچه مي‌نمايد». (Kumar & Hilsgersberg, 2000)
  •  «ERP يک پايگاه داده، يک برنامه کاربردي و يک واسط يکپارچه در تمامي سازمان است». (Tadjer, 1998)
  • ERP به مثابه ستون فقرات اطلاعاتي يک سازمان از نظر بانک‌هاي اطلاعاتي و فرآيندهاي سازماني محسوب شده و به منزله نرم‌افزاري براي پشتيباني فرآيندهاي داخلي سازمان مي‌باشد.
  • «ERP سيستم‌هايي مبتني بر کامپيوتر هستند که براي پردازش تراکنش‌هاي سازمان طراحي شده‌اند و هدف آنها تسهيل برنامه‌ريزي، توليد و پاسخگويي به موقع به مشتريان در محيطي يکپارچه است». (O’Leary, 2001)
  • ERP يک بسته نرم‌افزاري استاندارد مشتمل بر چندين ماژول مرتبط و يکپارچه است که کليه فرآيندهاي تجاري يک سازمان را اعم از توليد، منابع انساني، مالي، بازاريابي و فروش پشتيباني مي‌نمايد و منجر به يکپارچگي وظايف (Functions) در سازمان مي‌شود.
  • يک راه‌حل سيستمي مبتني بر فناوري اطلاعات است که منابع سازمان را توسط يک سيستم به‌هم پيوسته، به سرعت و با دقت و کيفيت بالا در کنترل مديران سطوح مختلف سازمان قرار مي‌دهد تا به طور مناسب فرايند برنامه‌ريزي و عمليات سازمان را مديريت نمايد.

در تعاريف فوق توجه و تمرکز بر روي عبارت Enterprise در اختصار ERP بيش از عبارات Planning و Resource می‌باشد، چرا که اين سيستم فراتر از برنامه‌ريزي عمل کرده و با وجود تمرکز بر روي منابع سازمان، عناصري فراتر ازآن را پوشش مي‌دهد.

آنچه که در اين تعاريف بيش از همه شفاف است، يکپارچگي و استاندارد بودن سيستم ERP است و همين دو جنبه مهم از ERP آنرا از ساير سيستم‌هاي اطلاعاتي يکپارچه متمايز مي‌سازد.

لازم بذکر است که سيستم ERP به صورت کامل همه بخش‌های گزارشات و تحليل داده‌ها و فرآيندهای عمليات را در سطوح مختلف سازمان پوشش مي‌دهد بدين صورت که هسته مرکزي پوشش‌دهنده سطوح سيستم‌های پردازش تعاملات [TPS)[1) و سيستم‌های اطلاعات مديريت [MIS)[2) مي‌باشد و ابزارهاي تحليل و تجزيه تجاري پوشش‌دهنده، سطوح سيستم‌های پشتيبان تصميم [DSS)[3) و سيستم‌های اطلاعات اجرايی [EIS)[4) در سازمان هستند. البته اين تقسيم‌بندي‌ها چندان شفاف نبوده و مرز مشخصي بين اين سطوح و بخش‌های اصلي ERP قابل ترسيم نيست و همپوشاني‌هايي در اين بين وجود دارد.



[1]  Transaction Process System

[2]  Management Information System

[3]  Decision Support System

[4] .Executive Information System

معرفی راهکارها