سیر تکاملی سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع سازمان (ERP)

در اواخر دهه 70 ميلادی مفهوم برنامه‌ريزي مواد موردنياز [MRP)[1) معرفي و توسط شرکت IBM پياده‌سازی و توسعه پيدا کرد. مهمترين مشکل اين سيستم‌ها امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاري گران‌قيمتی بود که بعضاً در مراکز دانشگاهي و يا نظامي مستقر بودند.

سازمان‌ها در استقرار MRP با مشكلات زيادي مواجه بودند. از طرف ديگر اين سيستم ارتباط بين توليد و استراتژي‌هاي رقابتي سازمان را چندان مدنظر قرار نمی‌داد و ظرفيت‌هاي توليدي سازمان در اين سيستم لحاظ نمي‌شد.

بين سال‌های 1980 و 1990 ميلادی با توسعه و گسترش برنامه‌ريزی مواد موردنياز، مفهوم برنامه‌ريزی منابع ساخت و توليد [MRP II)[2) ارائه گرديد. در اوايل همين دهه نيز سيستم‌هاي برنامه‌ريزي توزيع [DRP)[3) که مستقل از MRPII عمل مي‌کردند وارد اين سيستم شده و عملاً مشکل عدم ارتباط اين دو سيستم با يکديگر مرتفع گرديد.

پس از بکارگيری MPRII و گسترش آن در تمام عرصه‌هاي توليدي، خدماتي، تجاري، توزيعی و غيره و همچنين اضافه‌نمودن سيستم‌هاي پشتيبان تصميم [DSS)[4) به آنها، سيستم ERP ارائه شد. با ظهور ERP در حوزه توليد، تمامي سيستم‌هاي توليدي تحت پوشش قرار گرفتند. بخش‌ها، فرايندها و وظايف مختلفي از جمله كنترل كيفيت، نگهداري و تعميرات، حسابداري و مالي به سيستم‌هاي توليدي متصل شده و ERP به عنوان حد فاصل سيستم‌هاي مديريت زنجيره تأمين [SCM)[5)و مديريت ارتباط با مشتری [CRM)[6) مطرح‌گرديد. اين سيستم بيش از آنكه عنوان جديدي براي MRPII باشد، به عنوان سطح بعدي در سطوح تكاملي سيستم‌هاي كامپيوتري طراحي شده براي پشتيباني از عمليات سازمان مطرح است.

با گسترش اينترنت، فناوری ERP منطبق با محيط اينترنت ارائه گرديد و در نتيجه [EDI)[7) و ERP با يکديگر پيوند خوردند و اينترنت به عنوان جزيي تفکيک‌ناپذير از ERP محسوب و تحت وب توسعه يافت. همچنين فناوري چند لايه‌اي در معماري سيستم اطلاعاتي در محيط اينترنت در نظر گرفته شد. روند تدريجی تکامل سيستم ERP در شکل شماره 1 به طور اجمالی آمده است.

 سیر تکاملی ERP

در واقع ERP نتيجه 40 سال تجربه، سعي و خطا است و به دليل بهبود مستمر در تکنيک‌هاي موجود در مديريت سازمان‌ها و رشد سريع فناوری اطلاعات، ERP نيز همراه آن رشد کرده و روند تکاملي خود را طي نموده است. بنابراين مفاهيم بنيادی بسيار قوی (که در ساليان متمادی شکل گرفته‌اند) زيرساختارهای سيستم‌های ERP را تشکيل می‌دهند.

می‌توان سير تکاملي و تدريجی ERP را در چهار مرحله به صورت زير خلاصه کرد:

مرحله اول: يکپارچگي توليد

مرحله دوم: يکپارچگي سازمان

مرحله سوم: يکپارچگي بر مبناي مشتري‌مداري

مرحله چهارم: يکپارچگي بين سازماني

تقسيم‌بندی فوق در شکل شماره 2 به صورت واضح‌تری نشان داده شده است.

مراحل تکامل تدريجی سيستم‌های برنامه‌ريزی منابع سازمانی (ERP)

قابل ذکر است که در سال 1998 بيش از 20.000 سازمان در سراسر جهان مبلغي افزون بر 17 ميليارد دلار در زمينه ERP سرمايه‌گذاري نموده‌اند که اين رقم در سال‌هاي بعد همواره 30 تا 50 درصد رشد داشته و در سال 2003 به رقمي نزديک به 100 ميليارد دلار رسيده است.

هزينه نگهداري و به‌روز رساني سيستم‌هاي پياده‌سازي شده در سال 2000 به رقمي حدود 5/21 ميليارد دلار بالغ شده که نرخ رشدي برابر 1/13% نسبت به سال 1999 داشته است [Broatch, 2001].


[1]  Material Requirement Planning

[2]  Manufacturing Resource Planning

[3]  Distributed Resource Planning

[4]  Decision Support System

[5]  Supply Chain Management

[6]  Customer Relation Management

[7]  Electronic Data Interchange

معرفی راهکارها